Nói đến Quảng Ninh là người ta nghĩ ngay đến một vùng Mỏ rộng lớn nằm ở phía Đông Bắc Tổ quốc. Đó là một tỉnh có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, có tiềm năng kinh tế đa dạng. Từ lâu, Quảng Ninh đã trở thành khu công nghiệp lớn của cả nước, Than đá là một tài nguyên quý – là “vàng đen của Tổ quốc” chiếm 90% sản lượng khai thác than toàn quốc, chất lượng vào loại tốt trên thế giới. Đội ngũ lao động ở Quảng Ninh chiếm 30% dân số và gần 40% lực lượng lao động xã hội, hàng năm tạo ra khoảng 90% giá trị tổng sản phẩm xã hội toàn tỉnh.

Là trung tâm thông tin, là cơ quan văn hóa giáo dục ngoài nhà trường, Thư viện tỉnh có nhiệm vụ cung cấp những thông tin phục vụ cho nghiên cứu khoa học, nâng cao dân trí và đời sống tinh thần cho nhân dân trong tỉnh, góp phần vào sự phát triển kinh tế- xã hội của địa phương. Với hơn 50 năm xây dựng và phát triển, Thư viện tỉnh Quảng Ninh ngày càng lớn mạnh về mọi mặt. Một trong những tiêu chí đánh giá chất lượng hoạt động của một thư viện đó là chất lượng hoạt động thư viện: đó là lượng bạn đọc đến sử dụng thư viện. Qua các số liệu cho thấy, ở Thư viện Quảng Ninh lượng bạn đọc đến với thư viện ngày càng nhiều hơn. Hàng năm, tại Thư viện trung tâm của tỉnh phục vụ khoảng hơn một trăm ngàn lượt bạn đọc. Ngoài ra, Thư viện tỉnh còn thực hiện việc luân chuyển sách báo đến các thư viện cơ sở trên địa bàn. Ngoài hệ thống thư viện công cộng, các thư viện tủ sách tại các điểm Bưu điện văn hóa xã, các thư viện trường học, các nông, lâm trường, công ty, xí nghiệp ngành than, Bộ đội biên phòng, Công an…

Những năm 60- 70 của thế kỷ trước, thư viện trong các xí nghiệp, mỏ than phát triển rất mạnh. Ngày ấy những thư viện của công ty than Cẩm Phả, thư viện của Công ty tuyển than Hòn Gai, công ty tuyển than Cửa Ông, thư viện Mỏ Đèo Nai, Cọc 6, của Xí nghiệp Vườn Cam,… phát triển rất mạnh. Các thư viện này với hàng ngàn bản sách cả tiếng Việt và tiếng nước ngoài đã phục vụ hàng chục ngàn lượt kỹ sư, công nhân Mỏ đắc lực. Thư viện đã phục vụ tài liệu cho nhiều đề tài bảo vệ thành công như “Tôi ram độ bền thép trên ngọn lửa xanh” của Nhà máy cơ khí Hòn Gai; “Kỹ thuật làm đường giao thông trong Mỏ”, “Phòng chống cháy nổ trong mỏ than”; “Cải tạo mạng lưới điện”; “Lắp đặt hệ thống thông gió trong hầm lò”; “Kỹ thuật chống lò vỉa trong khai thác than”;…

Sau đó, với sự chuyển biến cơ chế quản lý, do nhận thức của một số lãnh đạo không đầy đủ nên thư viện của một sô công ty, mỏ than gặp khó khăn và dần dần đi vào ngừng trệ. Một số thư viện có hoạt động nhưng sách báo không được bổ sung, cơ sở vật chất thiếu thốn chật chội. Một số thư viện cũng thực hiện khoán như các đơn vị khác. Thư viện cũng đã khó khăn lại càng khó khăn hơn trong hoạt động.

Những năm trở lại đây, cùng với sự tăng trưởng của ngành than, các công ty đã tập trung xây dựng hàng loạt các công trình phục vụ sinh hoạt và nâng cao khả năng thưởng thức văn hóa cho người lao động trong đó thư viện được chú trọng. Các thư viện như công ty than Cao Sơn, công ty than Mông Dương, công ty than Quang Hanh, Xí nghiệp than Thành Công,… đã phát triển rất mạnh. Tại các thư viện này số lượng sách có từ 5 đến 10 ngàn bản. Các thư viện không chỉ phục vụ cho cán bộ quản lý, kỹ sư, công nhân của công ty mà còn phục vụ con em của họ cùng với nhân dân quanh vùng. Đây là nét đẹp trong hoạt động của các thư viện ngành Than.

Để giúp cho các thư viện trong các công ty, xí nghiệp ngành than, Thư viện tỉnh đã phối hợp với Công ty than Cao Sơn mở lớp tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ làm công tác thư viện tại các công ty, xí nghiệp vùng Cẩm Phả. Lớp học đã được thực hành ngay tại thư viện Công ty than Cao Sơn. Với thời gian không nhiều, các học viên nắm bắt cơ bản về công tác quản lý sách báo, quy trình phục vụ bạn đọc.

Lãnh đạo các công ty, xí nghiệp đã quan tâm đầu tư bổ sung sách cho Thư viện, song các thư viện này không thể đáp ứng được hết các nhu cầu của kỹ sư, công nhân mỏ. Đứng trước thực tế đó, Thư viện tỉnh đã phối hợp với các thư viện thực hiện luân chuyển sách báo. Việc luân chuyển được thực hiện theo đúng quy định đã cam kết giữa hai bên định kỳ 04 lần/năm và mỗi lần luân chuyển từ 3000- 5000 bản. Các cán bộ thư viện cơ sở mượn, trả sách và tranh thủ học hỏi thêm kinh nghiệm hoạt động thư viện và báo cáo kết quả đã thực hiện được về thư viện tỉnh. Trong quá trình thực hiện luân chuyển tiêu biểu có thư viện Xí nghiệp than Thành Công ở thành phố Hạ Long, thư viện Công ty than Quang Hanh ở thị xã Cẩm Phả và ở một số cơ sở khác. Các cơ sở này thực hiện nghiêm túc kế hoạch luân chuyển sách báo. Như thư viện công ty than Quang Hanh hàng năm cấp 3519 thẻ, phục vụ 241.178 lượt bạn đọc với 261.195 lượt sách báo luân chuyển. Ở mỗi thư viện của công ty, xí nghiệp có những thế mạnh riêng như thư viện công ty than Cao Sơn chú trọng việc đào tạo nâng cao tay nghề, bậc thợ cho công nhân. Thư viện xí nghiệp than Thành Công thì chú trọng phục vụ nâng cao nhận thức và phục vụ nhu cầu giải trí của công nhân trẻ ở tập thể,…

Trong những năm qua Thư viện tỉnh Quảng Ninh đã có nhiều cố gắng làm tốt công tác luân chuyển sách báo xuống cơ sở, đặc biệt là các thư viện trong ngành than đã góp phần không nhỏ đáp ứng nhu cầu nghiên cứu, học tập, cập nhật thông tin, giải trí của tầng lớp công nhân mỏ. Thư viện tỉnh Quảng Ninh sẽ tiếp tục xiết chặt mối quan hệ với các thư viện trong ngành than và một số các ngành khác trên đia bàn để ngày càng mở rộng và phát triển hệ thống thư viện rộng khắp trên toàn tỉnh, đáp ứng nhu cầu thông tin ngày càng phong phú, đa dạng của bạn đọc trong tỉnh, đặc biệt là tầng lớp công nhân mỏ./.